Over de watertoren

Geschiedenis

De watertoren is gebouwd in 1925, in opdracht van de N.V. Waterleiding-Maatschappij "Noord-West-Brabant". De ontwerper was ir. Hendrik Sangster, die voor deze waterleidingmaatschappij begin jaren ’20 veel watertorens heeft ontworpen. De toren heeft een hoogte van 43,85 meter en een waterreservoir van 300 kubieke meter.

Renovatie en huidige functie

In 1970 is de toren als watertoren buiten gebruik gesteld. Daarna heeft het enige tijd geduurd voordat er een nieuwe bestemming voor het karakteristieke gebouw werd gevonden. Na een grondige renovatie, rond 1990, is de watertoren door BAS in gebruik genomen als kantoor-, kunst expositie- en opslagruimte. In de volgende jaren is de kantoorruimte uitgebreid met aanpalende gebouwen en een benedengrondse opslag. Inmiddels huisvest de watertoren een van de grootste hedendaagse kunstcollecties van Europa.

Stijl

De toren in Raamsdonksveer heeft de kenmerkende stijlelementen van het expressionisme en de Art Deco die Sangster in deze jaren toepaste. De zeshoekige, bepleisterde watertoren heeft een betonnen skelet met bakstenen vulling. De opbouw is vierdelig: van beneden naar boven een plint, een smallere schacht, een aan voor- en achterzijde uitkragend reservoir-omhulsel en een twaalfzijdige bekroning, alles afgesloten door een koepeldak. De oorspronkelijke ingangspartij had een decoratieve omlijsting, die nu deels is gewijzigd en schuilgaat achter één van de recente aanbouwen.

De toren heeft een verticale geleding in de vorm van vier steunberen op de hoeken. De overgang van schacht naar reservoir-omhulsel is gemarkeerd met trapsgewijs verspringende uitkragingen. In het reservoirgedeelte is de watertoren in elk gevelvlak voorzien van een ondiepe, erkerachtige uitbouw, waarin oorspronkelijk telkens acht of zes kleine lichtopeningen waren aangebracht, die later zijn dichtgemetseld.

Historische waarde

Cultuurhistorisch gezien is de toren een bijzondere illustratie van de ontwikkeling van de watervoorziening in Noord-Brabant, en dient hij als voorbeeld van de ontwikkeling van de betonnen watertoren. Het gebouw heeft architectuurhistorische waarde vanwege de plaats die het inneemt binnen het werk van de architect Sangster en vanwege het bijzondere materiaalgebruik. Bovendien bezit de toren als voorbeeld van het werk van Sangster inmiddels ook zeldzaamheidswaarde: veel torens van Sangster zijn gesloopt of vernietigd in de oorlog. Tenslotte, maar zeker niet in de laatste plaats, is de watertoren een beeldbepalend gebouw in het open landbouwgebied ten zuiden van het dorp Raamsdonksveer. De watertoren is een rijksmonument.